Belediyeden, bir kurumdan ya da üniversiteden gelen bir karar sizi etkilediğinde, "devletle kim uğraşır" düşüncesi çoğu zaman ilk akla gelen şeydir. Oysa idarenin işlemlerine karşı dava açmak, devlete karşı gelmek değil, hukukun tanıdığı bir yoldur. İdare hukuku, vatandaşın idarenin hatalı işlemlerine karşı korunması için vardır.
Bilmeniz iyi olan şeyler
- İdarenin her işlemi hukuka uygun olmak zorundadır. Hukuka aykırı bir işlem, mahkeme tarafından iptal edilebilir.
- Dava açmak, düşmanlık değil hukuki bir yoldur. Gerçekten bir haksızlık varsa, dava açmaktan çekinmeyi gerektirecek bir neden yoktur.
- İki temel dava türü vardır. İptal davası, işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini ister. Tam yargı davası ise işlem ya da eylemden doğan zararın karşılanmasını ister.
- Süre kısadır. İdari işlemlere karşı dava açma süresi çoğu zaman 60 gündür ve işlemin size bildirilmesinden başlar. Süre kaçırılırsa dava hakkı kaybolabilir. Özel kanunlarda farklı süreler de olabilir.
- Önce idareye başvurmak mümkündür. Bazı durumlarda idareye başvuru yapılabilir ve bu başvuru, dava açma süresini durdurabilir. Tam yargı davalarında ise çoğu durumda önce idareye başvurulması gerekir.
- İşlemin uygulanmasının durdurulması istenebilir. Dava açarken, işlemin sonuçlarının dava bitene kadar durdurulması talep edilebilir; ancak bunun belirli koşulları vardır.
- Her uyuşmazlığın yolu idari yargı değildir. İşin türüne göre başvurulacak yargı yolu değişir; bu yüzden belgeler önce incelenmelidir.
Şimdi yapılacak 3 şey
- İşlemi ve bildirim tarihini saklayın. Kararın aslı, tebliğ evrakı, e-tebligat tarihi ve zarf varsa zarf.
- Belgeleri toplayın. İdareye yaptığınız başvurular, aldığınız cevaplar, yazışmalar, ödeme ve kayıtlar.
- Süre dolmadan bir avukata danışın. Belgeler incelenir; iptal ya da tazminat yolunun uygun olup olmadığı ve nasıl ilerlenebileceği hakkında bilgi alınabilir.
Ne olur?
Sonuç dosyaya göre değişir; kimseye kesin bir şey söylenemez. Mahkeme işlemi iptal edebilir, kısmen iptal edebilir ya da davayı reddedebilir. İdare, mahkeme kararına uymak zorundadır. Bu süreci tek başınıza yürütmeniz gerekmez: dosyayı hukuki olarak bir avukat yürütür, sizin işiniz belgeleri düzenli biçimde sunmaktır.
Özel durumlar
- Memurluk, atama ya da disiplin işlemlerinde süre ve başvuru yolları işin türüne göre değişebilir.
- İmar, ruhsat ya da ceza işlemlerinde işlemin hangi kanuna dayandığı önemlidir.
- Kamulaştırma ve benzeri konularda farklı kanunlar ve süreler gündeme gelebilir.
- İdare cevap vermiyorsa bu da ayrı bir durumdur; sessizlik, belirli şartlarda ret sayılabilir.
Her dosya farklıdır.
Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki görüş değildir.